Geri
Köşe
1 Temmuz 2026
ON KİŞİYDİLER...(Yazarların Politik Doğruculukla Mücadelesine Dair)
Biliyorsunuz edebi eserleri de etkileyen bir politik doğruculuk akımı var; eski eserlerin hakaret ve ayrımcılık olarak görülen, örneğin ırkçılık olarak görülen öğeleri sosyal baskılar nedeniyle değiştiriliyor. Bu olay Agatha Christie'nin orjinal ismi "Ten Little Niggers" olan romanının da başına gelmişti. Hem en sevdiğim gizem/gerilim/polisiye öykülerinden biri olduğu, hem de günümüzde bu politik doğruculuk konusu çok tartışıldığı için dün "kafe"deki Agatha Christie masasında bunu tartışmaya açmıştım; rafımda da durması amacıyla orada yazdıklarımı toparlayarak buraya aktarıyorum.
Bu kitabın Türkçe ismi de ilk basıldığında, orjinal ismin çevirisi olan "On Küçük Zenci" idi. Şöyle komik bir durum var ki, Agatha Christe'nin hikayesinde aslında siyahi karakter de yok, ırkçılık da. Sadece hikayeyi, Septimus Winner isimli bir şair ve şarkı sözü yazarının 1868'de yazdığı bir tekerlemeden esinlenerek yaratmış Agatha Christie; ve işte o "Ten Little Niggers" adlı tekerlemeyi de (nursery rhyme) kitapta kullanıyor, gizem ve olaylar bunun üzerinden gelişiyor. O yüzden de kitabın adı başta orjinal tekerlemeyle aynı adı taşıyordu. Tekerlemenin orjinali şuydu (Türkçe çevirisini ve kitap için spoiler içermesi sebebiyle de spoiler olarak yazıyorum):
⚠ spoiler'ı gör
Söz konusu tekerleme "nigger" kelimesi nedeniyle ırkçı bulunduğu için, sonradan tekerlemedeki "zenci" kelimeleri "kızılderili" (indian) oldu ve kitap da "On Küçük Kızılderili" (Ten Little Indians) olarak basılmaya başlandı. Bir zaman sonra bu da saygısız bulunduğu için, bu kez de kelime "asker oğlan" (soldier boy)'a çevrildi ve kitabın yeni adı da "On Küçük Asker Oğlan" (Ten Little Soldier Boys) oldu.
Fakat konu orada da kalmadı. 2000'li yıllarda o isim de beğenilmemeye başlandı; herhalde ya "asker çocuk" ifadesinden rahatsız olundu, ya da "niye asker oğlan da asker kız değil, hikayede kadınlar da var" denildi. :) O yüzden ismi komple değiştirdiler; yeni basımlar, filmler ve diziler "Ve Sonra Kimse Kalmadı" (And Then There Were None) ismiyle yayınlanır oldu.
Fakaaaat...evet o da olmamıştı, çünkü bu sefer de isim sanki acayip bir spoiler verir, hikayenin sonunu söyler gibi duruyordu. :)
O yüzden en son "On Kişiydiler" isminde karar kılındı. Bundan sonra ne olur bilemiyorum; bir gün diğer sayılar açısından ayrımcılık olduğu düşünülürse bu da tepki çekebilir. "Niye on da onbir değil mesela" diyen çıkabilir, belli olmaz.:)
Alıntılar
0
0
Paylaş
Yorumlar (0)
Yorumlar yükleniyor...